Ekonomide ağır tablo: Fabrikalar sipariş bulamıyor, işletmeler kapanıyor

Türkiye’de imalat sanayisinde üç ayda 1373 işletmenin kapandığı bildirildi. Üretim ve siparişler gerilerken sanayideki daralma eğilimi 31’inci ayına ulaştı.

Türkiye ekonomisinin üretim cephesinden olumsuz haberler gelmeye devam ediyor. Fabrikalar zayıf taleple mücadele ederken işletmeler artan maliyetlerin baskısını hissediyor. Ayrıca yeni siparişlerdeki düşüş, üretim ve istihdamı da etkiliyor. Son veriler, sanayideki sorunların yalnızca birkaç sektörle sınırlı kalmadığını gösteriyor.

ÜÇ AYDA 1373 İMALAT İŞLETMESİ KAPANDI

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin verilerine dayanan haberler, sanayideki işletme kapanışlarını gündeme taşıdı.

Temmuz, ağustos ve eylül aylarını kapsayan dönemde toplam 1373 imalat işletmesinin kapandığı bildirildi.

Bu işletmelerin 979’unu şirketler ve kooperatifler oluşturuyor. Ayrıca 394 gerçek kişi ticari işletmesinin faaliyetlerine son verdiği belirtiliyor.

Ancak yayımlanan aylık rakamlarla üç aylık toplam arasında farklılık bulunuyor. Bu nedenle kapanışların kesin aylık dağılımı için ayrıntılı TOBB tablolarını esas almak gerekiyor.

SANAYİDE DARALMA 31’İNCİ AYINA ULAŞTI

İstanbul Sanayi Odası, ekim ayına ilişkin imalat sanayi verilerini açıkladı.

İmalat Satın Alma Yöneticileri Endeksi, eylüldeki 47,9 seviyesinden 47,3’e geriledi.

Böylece endeks, haziran ayından bu yana en düşük seviyesine indi. Ayrıca imalat sanayisindeki zayıflama eğilimi 31’inci ayına ulaştı.

PMI verilerinde 50 puanın altı daralmaya işaret ediyor. Dolayısıyla son sonuç, sanayide faaliyet koşullarının yeniden kötüleştiğini gösteriyor.

Üstelik ekim ayında üretim ve yeni siparişlerdeki gerileme de hızlandı.

FABRİKALARDA SİPARİŞ SIKINTISI DERİNLEŞİYOR

Sanayicilerin karşılaştığı en önemli sorunlardan biri talep yetersizliği.

İSO verilerine göre yeni siparişlerdeki zayıflama, Temmuz 2023’ten bu yana devam ediyor.

Ancak ekim ayında düşüş daha belirgin hale geldi. Yeni siparişler son üç ayın en sert gerilemesini yaşadı.

Ayrıca ihracat siparişlerinde de yavaşlama sürdü. Böylece iç ve dış talepteki sorunlar üretim faaliyetlerini baskıladı.

İmalatçılar, siparişlerdeki zayıflık nedeniyle üretimlerini azalttı. Bunun yanında stoklarını da düşük seviyelerde tutmayı tercih etti.

ARTAN MALİYETLER SANAYİCİYİ ZORLUYOR

Üreticiler, düşen siparişlerin yanında yüksek maliyetlerle de karşı karşıya.

Özellikle petrol fiyatları, ham madde giderleri ve döviz kuru üretim maliyetlerini artırıyor.

İSO araştırması, ekimde girdi fiyatlarının hızlı yükselmeye devam ettiğini gösterdi.

Ancak maliyet artışının hızı eylül ayına göre bir miktar yavaşladı. Buna rağmen fiyat baskısı yıl ortalamasının üzerinde kaldı.

Üreticiler, yükselen maliyetlerin bir bölümünü satış fiyatlarına yansıttı. Böylece nihai ürün fiyatları da artışını sürdürdü.

SANAYİDE İSTİHDAM KAYBI SÜRÜYOR

Yeni siparişlerin azalması, fabrikaların çalışan ihtiyacını da etkiliyor.

İSO verileri, imalat sektöründe istihdamın ekim ayında yeniden gerilediğini gösterdi.

Ancak çalışan sayısındaki düşüş, önceki aylara göre daha sınırlı kaldı.

S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, talebin zayıf seyrini koruduğunu belirtti.

Ayrıca fiyat artışları ve tedarik sorunlarının üreticileri zorlamaya devam ettiğini söyledi.

Harker, istihdamdaki daralmanın yavaşlamasını ise gelecek dönem açısından görece olumlu bir gelişme olarak değerlendirdi.

10 SEKTÖRDEN YALNIZCA BİRİNDE ÜRETİM ARTTI

Sanayideki zayıflama, sektörlerin büyük bölümünü etkiliyor.

İSO Türkiye Sektörel PMI araştırması, ekim ayında 10 farklı sanayi kolunu inceledi.

Ancak bu sektörlerden yalnızca biri üretimini artırabildi.

Giyim ve deri ürünleri sektörü, üç aylık düşüşün ardından yeniden üretim artışı kaydetti.

Öte yandan gıda sektöründe üretim yeniden yavaşladı. En sert daralma ise metalik olmayan mineral ürünlerde yaşandı.

Ayrıca kara ve deniz taşıtları sektöründe yeni siparişler belirgin biçimde geriledi.

YENİ SİPARİŞLER SADECE İKİ SEKTÖRDE ARTTI

Ekim ayında yeni siparişlerini artırabilen sektörlerin sayısı da oldukça sınırlı kaldı.

İSO verilerine göre yalnızca gıda ile giyim ve deri ürünleri sektörleri sipariş artışı kaydetti.

Ayrıca bu iki sektör, ihracat siparişlerini de yükseltti.

İstihdam artışı da yalnızca aynı sektörlerde görüldü.

Buna karşılık diğer sektörlerde zayıf talep, üretim ve işe alım kararlarını olumsuz etkiledi.

TEDARİK SORUNLARI DA ÜRETİMİ ETKİLİYOR

Sanayiciler, maliyet ve talep sorunlarının yanında tedarik sıkıntılarıyla da mücadele ediyor.

Özellikle deniz taşımacılığındaki aksamalar, bazı malzemelerin teslimatını geciktiriyor.

Ayrıca ham madde teminindeki sorunlar, üreticilerin planlama süreçlerini zorlaştırıyor.

İSO raporu, tedarikçilerin teslimat sürelerinde ekim ayında da uzama yaşandığını gösterdi.

Ancak teslimatlardaki bozulma, önceki dönemlere göre daha sınırlı gerçekleşti.

EKONOMİDE ÜRETİM CEPHESİNDEN YENİ UYARI

Türkiye imalat sanayisi, yüksek maliyetler ve zayıf taleple mücadele etmeyi sürdürüyor.

İşletme kapanışlarına ilişkin rakamlar da üretim sektöründeki ekonomik baskıyı gündeme taşıyor.

Ancak kapanan işletme sayısı, tek başına ekonomideki toplam istihdam kaybını göstermiyor.

Öte yandan PMI verileri, sanayideki daralmanın henüz sona ermediğine işaret ediyor.

Özellikle yeni siparişler ve üretimdeki gelişmeler, önümüzdeki aylarda sektörün yönünü belirleyecek.