Arnavutluk’ta protestolar şiddetlendi: Göstericiler Başbakan Rama’nın istifasını istiyor

Mayıs ayında başlayan protestolar, başlangıçta ülkenin güneyindeki koruma altındaki bir bölgede planlanan lüks turizm projesine yönelik tepkiler etrafında şekillendi. Projeye ilişkin tartışmalar, çevrenin korunması ve yolsuzluk iddialarının yanı sıra kamu yönetiminde şeffaflık taleplerini de gündeme taşıdı. Aylar boyunca büyük ölçüde barışçıl biçimde sürdürülen gösteriler, zamanla daha geniş bir hükümet karşıtı harekete dönüştü. 

Ekim ayında öğrencilerin de katılmasıyla protestolar yeni bir boyut kazandı. Üniversitelerdeki koşulların iyileştirilmesi, eğitim maliyetlerinin düşürülmesi, öğrencilere daha fazla destek sağlanması ve mezuniyet sonrası iş olanaklarının artırılması talepleri öne çıktı. Bununla birlikte göstericilerin temel siyasi talebi, Başbakan Rama’nın istifası oldu. 

13 ve 14 Ekim’deki gösteriler sırasında bazı protestocular Eğitim Bakanlığı, Adalet Bakanlığı, Belediye binasına ve çevredeki kurumlara saldırdı, taş ve çeşitli cisimler attı. Bakanlık binalarinda ve bir banka şubesinde yangın çıkarken, polis göstericileri dağıtmak için göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su kullandı. Associated Press’in aktardığı verilere göre olaylarda 23 polis memuru ve altı sivil yaralandı, 35 kişi gözaltına alındı.

İçişleri Bakanı Ervin Demo, şiddet olaylarını kınayarak protesto hakkının kamu kurumlarına, vatandaşlara ve güvenlik güçlerine yönelik saldırıları meşrulaştıramayacağını söyledi. Demo, polis müdahalelerinin hukuka uygun, gerekli ve orantılı olması gerektiğini vurguladı. Hukuka aykırı veya orantısız güç kullanıldığı yönündeki iddiaların da görüntüler ve tanık ifadeleri üzerinden tarafsız biçimde incelenmesi gerektiğini belirtti. Bakan ayrıca, kişilerin sorumluluğunun somut kanıtlara dayanılarak belirlenmesi çağrısında bulundu. 

Hükümet temsilcileri, protestolar sırasında yaşanan şiddetten muhalefeti sorumlu tutarken, muhalefet polis müdahalesini eleştirdi. Ancak protestoların organizasyonu ve şiddet olaylarındaki sorumluluk konusunda tarafların açıklamaları birbirinden farklılık gösteriyor. Avrupa Birliği de yaşananlardan duyduğu endişeyi dile getirerek, güvenlik güçlerinin orantılı hareket etmesi ve aşırı güç kullanıldığı iddialarının araştırılması gerektiğini vurguladı. 

Protestoların şiddetlendiği günlerde Arnavutluk, Avrupa Birliği’ne üyelik sürecinde yeni bir aşamaya ulaştı. 13 Ekim’de Lüksemburg’da düzenlenen AB-Arnavutluk Katılım Konferansı’nda, işletmeler ve sanayi politikasıyla ilgili müzakere faslı geçici olarak kapatıldı. Hükümet, müzakereleri 2027 yılı sonuna kadar tamamlamayı hedefliyor. 

Böylece Arnavutluk’ta bir yandan AB üyeliği yolunda ilerleme kaydedilirken, diğer yandan yolsuzluk iddiaları, ekonomik ve sosyal sorunlar ile siyasi hesap verebilirlik konularında hükümete yönelik baskı artıyor. Rama’nın istifasını isteyen protestoların nasıl devam edeceği ve hükümetin bu taleplere nasıl yanıt vereceği, ülkenin önümüzdeki dönemdeki siyasi gündemini belirleyecek.