Bitmeyen dosyalar, AİHM kararları ve ailelere yansıyan yıkım: 15 Temmuz sonrası yargılamalara yeni hukuki değerlendirme

⏱ Okuma Süresi 3 dk•Yayınlanma Cumartesi, Kasım 21 2026
Paylaş
X Post
15 Temmuz 2016 sonrasındaki yargı süreçlerine ilişkin yayımlanan yeni hukuki mütalaada; adli işlemlerin yıllara yayılan sürekliliği, ceza infaz kurumlarındaki kapasite artışı ve tahliye ya da infaz sonrasında dahi açılan yeni dosyaların oluşturduğu hukuki belirsizlik mercek altına alındı.
Bitmeyen dosyalar, AİHM kararları ve ailelere yansıyan yıkım: 15 Temmuz sonrası yargılamalara yeni hukuki değerlendirme

15 Temmuz 2016 sonrasında Türkiye’de yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar kapsamında ortaya çıkan insan hakları ihlallerinin; yeniden soruşturma ve yargılama uygulamalarının, sosyal ve insani faaliyetlerin suçlama konusu yapılmasının, bu faaliyetlerde bulunan kişilerin kendileri, çocukları ve aile bireyleri hakkındaki adli ve idari işlemlerin ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının uygulanmamasının hukuki yönden değerlendirilmesi, yeni yayımlanan bir mütalaayla gündeme taşındı.

Amsterdam Law Center tarafından yayımlanan "Temel Hak ve Özgürlükler Bağlamında 15 Temmuz Ceza Yargılamalarına Dair Hukuki Mütalaa" adlı çalışmada, Adalet Bakanlığı verilerine dayandırılan çarpıcı rakamlar yer aldı. Mütalaada paylaşılan bilgilere göre 15 Temmuz 2026 tarihine kadar 720 bin 580 kişi hakkında adli işlem yapılırken, takip eden dört aylık dönemde de çok sayıda kişi hakkında gözaltı ve tutuklama tedbirleri uygulandı. Ceza infaz kurumlarındaki genel tabloya ilişkin değerlendirmelerde ise 2016 ile 2025 sonu arasındaki süreçte kapasitenin yüzde 50 arttığı, buna karşın mahpus sayısının yüzde 200 yükselerek 405 bin bandına ulaştığı ve maksimum kapasitenin yüzde 32 üzerinde fazladan mahpus tutulduğu ifade edildi.

Raporun öne çıkan başlıklarından biri de geçmişte veya sonrasında yürütülen sosyal, kültürel, eğitimsel, sendikal ya da insani faaliyetlerin ilerleyen yıllarda suçlama veya ağırlaştırıcı neden olarak değerlendirilmesi oldu. Cezalarını tamamlayan ya da tahliye edilen kişilerin, kendileri ve aile bireyleriyle birlikte farklı dosyalar veya yeni suçlamalarla tekrar soruşturma ve tutuklamalarla karşı karşıya kalmasının; hukuki güvenlik, suçta ve cezada kanunilik ve ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkeleri açısından ağır mağduriyetler doğurduğu savunuldu.

Çalışmada ayrıca Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Anayasa'nın ilgili maddelerine atıf yapılarak AİHM kararlarının gecikmesi veya uygulanmamasının oluşturduğu tablo ele alındı; tutuklamanın istisnai bir tedbir olmaktan çıktığı ve yargılama ile infaz süreçlerinin bireylerin yanı sıra çocuklar ve aileler üzerinde kalıcı etkiler bıraktığı kaydedildi.