BİSAM Raporu: Açlık Sınırı 37.203 TL'ye, Yoksulluk Sınırı 122.217 TL'ye Yükseldi

BİSAM'ın "Açlık ve Yoksulluk Sınırı Ağustos 2026 Dönem Raporu"nda yer alan bilgilere göre, dört kişilik bir ailenin sağlıklı ve dengeli beslenmesi için aylık en az 37 bin 203 lira gıda harcaması yapması gerekiyor. Bu hesaplama, TÜİK'in zincir market cari ay internet fiyatları ve BİSAM'ın kendi beslenme kalıbı üzerinden yapıldı.

Açıklanan 37 bin 203 liralık tutar yalnızca gıda harcamalarını içermektedir. Eğitim, sağlık, barınma, ulaşım, ısınma ve eğlence gibi diğer zorunlu giderler eklendiğinde, bir ailenin aylık toplam tüketim harcaması 122 bin 217 liraya ulaşmaktadır. Bu durum, yoksulluk sınırının açlık sınırının yaklaşık 3,3 katı olduğunu göstermektedir.

BİSAM'ın hesaplamasına göre, dört kişilik bir ailenin sağlıklı beslenmek için günlük yapması gereken asgari harcama 1.240,10 liradır. Bu günlük tutar, 30 günlük bir ay üzerinden aylık 37 bin 203 liraya karşılık gelmektedir.

Günlük gıda harcamalarının en büyük payını süt ve süt ürünleri oluşturmaktadır. Bu gruptaki günlük harcama gereksinimi 431,31 lira olarak belirlendi. Süt ve süt ürünlerini 288,82 lira ile sebze ve meyve, 209,80 lira ile et, tavuk ve balık izlemektedir. Yumurta için günlük 24,90 lira, kurubaklagiller için 28,87 lira, ekmek için ise 86,67 lira harcama yapılması gerektiği ifade edildi.

BİSAM'ın daha dar gruplandırmasına göre, süt ve süt ürünlerinin toplam gıda harcaması içindeki payı yüzde 34,8 olarak hesaplandı. Bu oran, dört kişilik bir ailenin gıda bütçesinin yaklaşık üçte birinin bu gruba ayrılması gerektiğini göstermektedir.

Rapora göre, sebze ve meyvenin payı yüzde 23,3, et, yumurta ve kurubaklagil grubunun payı yüzde 23,5, ekmek ve tahıl grubunun payı yüzde 8,5 oldu. Diğer ürünlerin payı ise yüzde 9,9 olarak belirlendi.

BİSAM, açlık sınırındaki artışın temel nedenlerinin sebze ve meyve, et-tavuk-balık ile bal, pekmez ve reçel gruplarındaki fiyat artışları olduğunu açıkladı. Kuruyemiş, peynir ve katı yağ gruplarındaki fiyat düşüşlerinin ise söz konusu artışı bir miktar sınırladığı belirtildi.

BİSAM raporu, ailenin her bireyi için sağlıklı beslenme maliyetlerinin farklılaştığını ortaya koydu. Hesaplamalara göre, günlük gıda harcaması 4-6 yaş arası çocuk için 235,23 lira, 10-18 yaş arası genç için 349,10 lira, yetişkin erkek için 334,15 lira ve yetişkin kadın için 321,62 liradır. Bu bireysel harcamaların toplamı, dört kişilik bir ailenin günlük gıda harcamasını 1.240,10 liraya ulaştırmaktadır.

Bu farklılıklar, beslenme ihtiyacının yalnızca kişi sayısına göre değil, yaş ve cinsiyete göre de değişkenlik gösterdiğini ortaya koymaktadır. Örneğin, 10-18 yaş arasındaki bir gencin günlük sağlıklı beslenme maliyeti, yetişkin erkek ve kadından daha yüksek hesaplanmıştır.

Gıda grupları arasında süt ve süt ürünlerinin maliyeti dikkat çekmektedir. Dört kişilik bir ailenin günlük süt ve yoğurt harcaması 129,82 lira, peynir ve çökelek harcaması ise 171,66 lira olarak belirlenmiştir. Bu iki ürün grubunun günlük maliyeti toplamda 301,48 liraya ulaşmaktadır.

Sebze ve meyve için günlük 288,82 lira, et, tavuk ve balık için ise 209,80 lira harcama yapılması gerekmektedir. Bu üç ana grup, günlük gıda bütçesinin yaklaşık dörtte üçünü oluşturmaktadır.

BİSAM, Ağustos 2026 raporunda hesaplama yönteminin önceki yıllardan farklı olduğunu vurguladı. Kurum, TÜİK'in 2022 Mayıs ayında madde fiyatlarını açıklamayı durdurması sonrasında yöntem değişikliğine gittiğini ve 2026 itibarıyla BİSAM SBVS-2026 (Sağlıklı Beslenme için Veri Sistemi) adını verdiği yeni bir sistem kullandığını belirtti. Bu nedenle, 2026 öncesi açlık ve yoksulluk sınırı verileriyle doğrudan yöntemsel karşılaştırma yapılamamaktadır.

Yeni yöntemde, yalnızca hayatta kalmak için gerekli en düşük kalori miktarını karşılamak yerine, sağlıklı ve dengeli beslenme esas alınmaktadır. BİSAM, protein, vitamin ve mineral eksikliğini ifade eden 'gizli açlık' riskini de dikkate aldığını belirtti. Kurum, bu hesaplamanın hedefinin 'hayatta kalma maliyetini' değil, 'insanca ve sağlıklı yaşam maliyetini' ölçmek olduğunu vurgulamıştır.

BİSAM'ın tanımına göre açlık sınırı, dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve mevsimine uygun beslenebilmesi için yapması gereken aylık minimum gıda harcamasını ifade eder. Yoksulluk sınırı ise gıda harcamasının hanehalkı toplam tüketim harcamaları içindeki payından hareketle hesaplanır; barınma, ulaşım, eğitim ve sağlık gibi diğer zorunlu giderleri de kapsar.

Ağustos ayı verileri, dört kişilik bir ailenin yalnızca sağlıklı beslenmesi için 37 bin 203 liraya, temel yaşam giderleriyle birlikte geçinebilmesi için ise 122 bin 217 liraya ihtiyaç duyduğunu ortaya koymaktadır. Buna göre, bir ailenin toplam zorunlu tüketim harcamasının yaklaşık yüzde 30,5'i gıdaya, yüzde 69,5'i ise gıda dışı diğer zorunlu giderlere ayrılmaktadır.