Dünya Basın Özgürlüğü Günü'nde IJA'dan hukuk ve basın özgürlüğü vurgusu

IJA’nın basın açıklaması şöyle:

Bugün, 3 Mayıs Dünya Basın Özgürlüğü Günü.

Uluslararası Gazeteciler Derneği (IJA) olarak, her türlü baskı ve zorluğa rağmen bağımsız gazeteciliği sürdüren gazeteciler ve onların sağladığı doğru ve güvenilir bilgiye en yüksek seviyede ihtiyaç duyan toplum adına söz alıyoruz.

Basın özgürlüğü, yalnızca bir meslek grubunun hakkı değil; demokrasinin işleyişinin ve hukuk devletinin varlığının ön koşuludur. Kamusal gücün denetlene bilirliği, yargının hesap verebilirliği ve bireylerin doğru bilgiye erişimi, ancak özgür ve bağımsız bir basınla mümkündür.

Bugün bu temel ilke, hem klasik devlet baskısı hem de dijitalleşmenin yarattığı yeni kontrol mekanizmaları altında ciddi bir sınavdan geçmektedir. Algoritmalar, içerik kaldırma pratikleri, gölge yasaklar ve platformların şeffaflıktan uzak kararları, ifade ve basın özgürlüğünü giderek daraltmaktadır. Bu durum, sansürün biçim değiştirdiğini ve artık devlet, platform ve dijital araçlar vasıtasıyla birlikte işleyen bir yapıya dönüştüğünü göstermektedir.

Günümüzde basın özgürlüğüne yönelik tehditler artık yalnızca klasik devlet baskısıyla sınırlı değildir. Dijital alanda, devletler ile büyük platformların uygulamaları giderek iç içe geçmekte ve yeni ve daha karmaşık bir sansür biçimi ortaya çıkmaktadır. Platformların öneri sistemleri, içerik denetimi ve görünürlük mekanizmaları, kimi durumlarda yalnızca teknik araçlar olmaktan çıkarak, ifade özgürlüğünü sınırlayan birer müdahale aracına dönüşmektedir.

Basın Özgürlüğü ve Hukuk Devleti: Demokratik Toplumun Temel Taşı

Özellikle Türkiye’de, farklı platformlarda eşzamanlı erişim kısıtlamaları, içeriklere gerekçesiz müdahaleler, kritik siyasi dönemlerde bağımsız gazeteciliğin algoritmik olarak geri plana itilmesi ve bant daraltma gibi uygulamalar, bu yapının somut örneklerini oluşturmaktadır.

Bu süreç, bağımsız gazeteciliğin görünürlüğünü ve topluma ulaşma kapasitesini ciddi biçimde zayıflatmakta; kamuoyunun çoğulcu ve eleştirel bilgiye erişimini daraltmaktadır. Sonuç olarak, yalnızca gazeteciler değil, toplumun tamamı güvenilir ve bağımsız bilgiye erişim imkânından mahrum bırakılmaktadır.

Bu tablo, dijital alanda ifade özgürlüğünü koruyan, şeffaf ve hesap verebilir somut düzenlemelere duyulan ihtiyacı açıkça ortaya koymaktadır. Aynı zamanda mevcut hukuki mekanizmaların, bu ihlallere karşı etkili ve tutarlı biçimde işletilmesi artık bir zorunluluk haline gelmiştir.

Bugün sesimizi; hapisteki ve sürgündeki gazeteciler, dijital sansürle görünmez kılınan medya mensupları ve tüm bağımsız gazetecilerle birlikte, onların ürettiği doğru ve güvenilir bilgiye ihtiyaç duyan toplum adına yükseltiyoruz.

Zira basın özgürlüğünün olmadığı yerde demokrasiden; gerçeklerin görünür olmadığı yerde ise hukuk devletinden söz edilemez.

International Journalists Association (IJA)