Şirketlerin 116 milyar lirası fonlarda: Üretim yerine fon getirisi mi?

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), “Fon Tasfiyeleri ve Reel Sektör: Firma Verileri Ne Söylüyor?” başlıklı analizinde, yatırım fonlarında yaşanan soygunun şirketlere ve ekonomiye olası yansımalarını inceledi.

15 Eylül 2026 itibarıyla tasfiye kapsamındaki fonlarda en az 1 milyon lira yatırımı bulunan yaklaşık 3 bin şirketin toplam 116 milyar liralık kaynağı olduğu belirlendi. Daha küçük tutarlı yatırımlar da eklendiğinde şirket sayısı 4 bin 500'e, toplam yatırım 116,2 milyar liraya ulaştı.

57 milyar lira para piyasası fonlarında

Analizin dikkat çeken bulgularından biri, şirketlerin 57 milyar liralık yatırımının para piyasası fonlarında bulunması oldu. Bu tutar, incelenen büyük bakiyeli yatırımların yaklaşık yarısını oluşturuyor. Kalan kaynaklar ise hisse senedi fonları ve diğer fon türlerinde yer alıyor.

Para piyasası fonları, şirketlerin kısa vadeli nakitlerini değerlendirmek için kullandıkları finansal araçlar arasında bulunuyor. Bununla birlikte reel sektörün bu büyüklükteki kaynaklarının fonlarda bulunması, finansal getiriler ile doğrudan üretim yatırımları arasındaki ilişkinin de incelenmesini gerektiriyor.

Veriler, şirketlerin üretim yatırımlarından vazgeçtiğini göstermiyor. Ancak finansal piyasaların reel sektörün kaynak yönetiminde tuttuğu yeri ve bu piyasaların işleyişindeki aksaklıkların şirketler açısından taşıdığı riski görünür kılıyor.

Finansal kriz tedarik zincirine taşınabilir

Merkez Bankası, fonlardaki kaynaklarına erişemeyen şirketlerin özellikle kısa vadeli yükümlülüklerini karşılamakta zorlanabileceğine dikkat çekti.

Şirketlerin yaşadığı nakit sıkışıklığının tedarikçilerine yapacakları ödemeleri de etkileyebileceği belirtilirken, finansal varlık fiyatlarındaki düşüşlerin ve güven kaybının tüketim, yatırım ve üretim kararları üzerinde baskı oluşturabileceği vurgulandı.

Analizde, fonlarda yatırımı bulunan şirketlerin kısa vadeli TL kredi kullanımının toplam içindeki payının arttığına işaret edildi. Merkez Bankası, bu verinin söz konusu şirketlerin krediye erişiminin sürdüğünü gösterdiğini belirtti.

Bununla birlikte krediye erişimin devam etmesi, şirketlerin yaşadığı likidite sorunlarının ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.

Merkez Bankası da çalışmanın fon krizinin reel sektör üzerindeki toplam etkisini ortaya koymadığını, finansal koşullardaki sıkılaşma ve güven kaybının ekonomik faaliyetler üzerindeki sonuçlarının ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.